NOVI SAD. U godini u kojoj Matica srpska obeležava veliki jubilej dva veka od osnivanja, Galerija Matice srpske priređuje izložbu "Umetnička zbirka Matice srpske", posvećenu predstavljanju jedinstvene umetničke kolekcije koja je nastajala u kontinuitetu od 1826. godine do današnjih dana. Izložba može da se poseti od 16. februara do 24. maja 2026. godine.
Ova izložba, kroz pažljivo odabrana umetnička dela, predstavlja složenu istoriju i izuzetnu vrednost umetničke zbirke Matice srpske, koja je nastajala uporedo sa razvojem same ustanove i njenom trajnom misijom – brigom o kulturi, jeziku, književnosti, umetničkom stvaralaštvu i nauci srpskog naroda. Od samih početaka svog delovanja, osnivači Matice srpske prepoznali su značaj umetnosti kao jednog od ključnih nosilaca kulturnog identiteta i istorijskog pamćenja.
Istovremeno sa svojim programskim i naučnim delovanjem, Matica srpska započela je i sistematsko sakupljanje portreta svojih osnivača, predsednika, sekretara, časnika i dobrotvora, kao i istaknutih narodnih delatnika, sa jasnom idejom formiranja Panteona znamenitih Srba. Kroz ovu posebnu umetničku celinu građen je vizuelni identitet srpskog naroda i njegove kulture, a zbirka je vremenom prerasla u bogatu i izuzetnu galeriju portreta, koja se i danas kontinuirano uvećava poručivanjem portreta predsednika Matice srpske, ali i drugih značajnih ličnosti.
Pored portreta, umetnička zbirka obuhvata i brojne medalje, plakete, diplome i odlikovanja koje je Matica srpska tokom dva veka postojanja poručivala ili primala povodom značajnih godišnjica i priznanja za doprinos razvoju srpske kulture i društva. Kao posebna celina u okviru izložbe predstavljen je i Kabinet sekretara, sa nameštajem i portretima o izuzetnoj ulozi koju su istaknuti sekretari, poput Teodora Pavlovića, Jovana Đorđevića i Milana Savića, imali u razvoju i delatnosti Matice srpske.
Značajan deo postavke čini izbor najvažnijih poklona i zaveštanja koje je Matica srpska dobila nakon Drugog svetskog rata, među kojima su darovi Lazara i Savete Stojković, Olge i Koste Milutinovića, Sofije Šaškijević, kao i Suzane i Borivoja Samolovčeva. Posebno mesto zauzima i nedavno realizovano testamentarno zaveštanje novosadskog slikara Miodraga Mihajlovića, koje još jednom potvrđuje da je ideja darivanja i zaveštavanja umetničkih dela sopstvenom narodu živa i u savremenom dobu.
Istovremeno, izložba svedoči o spremnosti Matice srpske da se prilagođava vremenu i savremenim umetničkim i društvenim tokovima. Povodom značajnih jubileja, Matica srpska u novije vreme poziva savremene umetnike da svojim delima odgovore na postavljene teme i ta dela ostave Matici na dar. Takvi projekti realizovani su 2016. godine, povodom 190 godina Matice srpske, kroz interpretacije motiva košnice kao njenog simbola, kao i 2024. godine, kada su umetnici u tehnici grafike odgovorili na jubilej 200 godina Letopisa Matice srpske, najstarijeg književnog časopisa na svetu koji izlazi u neprekinutom kontinuitetu.
U prostoru Galerije Matice srpske biće predstavljena odabrana dela iz Zbirke Matice srpske, dok će deo zbirke koji se nalaze u zgradi Matice srpske biti dostupan publici putem novih tehnologija i multimedijalnih sadržaja. Izložbu prati dokumentarni film u produkciji Galerije Matice srpske, dok režiju i scenario potpisuje Miroslav Stajić.
Izložba "Umetnička zbirka Matice srpske" nastaje na temeljima duboke i dugotrajne saradnje Galerije Matice srpske i njenog osnivača, sa zajedničkom idejom o važnosti čuvanja materijalnih svedočanstava kulturnog kontinuiteta i vizuelnog identiteta srpskog naroda. Uprkos brojnim istorijskim, društvenim i političkim izazovima, umetnička zbirka Matice srpske svedoči o istrajnosti vizionarske ideje Matice srpske kao sabirnog središta srpske kulture i trajnoj vrednosti umetnosti kao njenog temelja.
Realizaciju projekta omogućilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije.
